Leon Vidmar (Slovenië) regisseerde het verhaal over de oude Bogdan die met een zwerm vogels meevliegt voor een onverwachts avontuur. In het verhaal van Patrik Pass (Slovakije) belanden twee jongens in een verlaten tuin, waar er een monster loert achter de struiken. En Jean-Claude Rozec (Frankrijk) bedacht het raamverhaal over opa en de kleinkinderen dat de andere films met elkaar verbindt.

Waar gaat het overkoepelende verhaal over?

Jean-Claude Rozec: Tom, Susan en Derek gaan op bezoek bij opa. Toen oma nog leefde, vertelde ze altijd verhalen. Ze was een meesterverteller: de kinderen gooiden elk een trefwoord in de ‘verhalenhoed’ en zij voegde die samen tot één verhaal. Susan voelt hoe hard haar broertjes oma missen, dus nu is het haar beurt om verhalen te bedenken. Zo zet ze de traditie verder. En het was mijn taak om die drie verhalen (die geschreven werden door de populaire Tsjechische auteur Arnošt Goldflam) naadloos aan elkaar te lijmen. Dat was een echte legpuzzel.

En is er ook een mooie scène met een leeg slakkenhuis?

Rozec: Dat was een cruciale scène voor scenarioschrijfster Blandine Jet, die uitzocht hoe kinderen omgaan met verdriet en afscheid. Het moment waarop Tom het lege slakkenhuis vindt, vatte voor haar het thema van de hele film samen: het accepteren van de dood en je verdriet omzetten in iets zinvol. Tom is pas zes jaar oud; voor hem heeft de dood nog geen betekenis. Als hij op bezoek komt, roept hij om oma, ook al weet hij dat ze er niet meer is. Voor Tom vertellen we het verhaal van een kattenvrouw die voor twee verlaten kinderen zorgt. Tom’s broer is Derek, 10 jaar oud en zijn verhaal over een wild monster is een beetje eng. Want hij is boos en weigert oma’s dood te aanvaarden; hij wil zijn verdriet niet met anderen delen.

Krasnohorsky: Alle kinderen stellen hun ouders vroeg of laat vragen over de dood. Ouders weten vaak niet hoe ze daarmee moeten omgaan, maar onze film biedt hen een buitenkans. De vele prijzen die we de voorbije maanden hebben gewonnen op festivals bewijzen dat het de moeite is om voor deze film met het hele gezin naar de bioscoop te gaan.

Het tweede verhaal speelt zich af in een geheime tuin, waar de wind door de bomen waait!

Krasnohorsky: Dat is een van de redenen waarom ik dit verhaal heb gekozen. Op avontuur gaan in verlaten tuinen… dat zijn mijn favoriete jeugdherinneringen! In het Slowaaks hebben we er zelfs een woord voor. ‘Opustka’ betekent een verlaten tuin waar avontuur op je wacht.

Ik wilde dat dit een groot avontuur voor kinderen werd over spannende ontdekkingen en reizen door onbekende gebieden.

In die tuin ontmoeten we het monster! Je maakt gebruik van een bekende filmtechniek: het monster suggereren is enger dan het werkelijk tonen.

Pass: Het duurde even voordat we het juiste ontwerp voor het monster vonden. Het moest er een beetje ruig uitzien, als een dier dat al eeuwen in die wilde tuin leefde, maar het gruwelijke beest moest ook geloofwaardig kunnen veranderen in een pluizige knuffelaar.

Krasnohorsky: In de originele tekst stond weinig over hoe het monster eruitzag. Het wordt beschreven als “niet echt een tijger en niet echt een struisvogel…” Dus daar ga je dan!

Jullie hebben vast van tevoren besproken hoe spannend het mocht worden.

Pass: Ons verhaal gaat over het overwinnen van angsten en het ontdekken van moed in jezelf. Jonge kijkers moeten dus eerst een beetje bang zijn, zodat ze die angst kunnen overwinnen. Zo beseffen ze dat er schoonheid te vinden is in het onbekende en dat de kracht van fantasie je leven boeiender en rijker maakt.

Krasnohorsky: De film is perfect geschikt voor een publiek vanaf 5 jaar; zelfs jonger als ze samen met hun ouders gaan. In Slowaakse scholen richten we ons tot kinderen van 5 tot 10 jaar. Eén ding is zeker: ze zijn dol op het monster! Na de vertoning willen ze allemaal op de foto met die pop.

In het laatste verhaal vraagt een bejaarde man zich zelfs af of het leven nog wel de moeite waard is.

Vidmar: In Slovenië zijn de meeste gepensioneerden heel actief; ze gaan vaak op stap met vrienden. Maar sommige oude mensen lijken op te houden met leven: ze zitten thuis voor de televisie, verdrietig en boos op iedereen. Zo stel ik me het leven van Bogdan voor sinds hij zijn partner heeft verloren. Ze deden altijd alles samen, en toen stierf ze. Nu leeft hij nog steeds volgens dezelfde oude routine. Hij zit aan tafel alsof ze nog steeds naast hem zit; hij gaat naar het kerkhof om met haar te praten. Alsof het leven is gestopt zonder haar.

Tot er zich op een opmerkelijk moment een groep vogels rond Bogdan verzamelt. Wat gebeurt daar precies?

Vidmar: Over die scène grapten we soms dat Bogdan in feite zijn achtertuin inliep, LSD nam en tegen de kippen ging praten. Hij wordt een vogel tussen de vogels. Ze bouwen een enorm nest voor hem en maken een kroon van veren. Want alle vogels dragen veren, soms in de mooiste kleuren. Later ontmoet hij een klein meisje, aan wie hij zijn kroon doorgeeft. Het was dus geen droom… Hij zat echt tussen de vogels!

Hoe zorgden jullie ervoor dat vier zo’n verschillende films toch samen pasten?

Vidmar: Onze art director, Patricia Ortiz Martinez, legde de visuele stijl voor de hele film vast. Zo konden we onze eigen zin doen, maar paste het toch in het grote geheel. In Verhalen uit de magische tuin moest niet alles er perfect vloeiend uitzien. Wat extra ruwheid geeft je verhaal meer karakter. Ik vond het heerlijk om op deze manier te werken.

Rozec: We wilden het simpel houden. Zo konden de animators zich concentreren op de expressiviteit en beweging. Lippen vastgeprikt aan een hoofd, en een lijntje op de wenkbrauwen om de ogen te laten knipperen… Die basistechniek leerde ik twintig jaar geleden en hij werkt nog steeds het beste.

De sets waaraan jullie werkten moeten enorm zijn geweest.

Pass: We gebruikten grote, verschuifbare vierkante blokken. Terwijl we de ene scène opnamen, konden we de volgende al voorbereiden. Voor de tuin combineerden we papieren bladeren en plastic bloemen die we massaal bij een Chinese winkel kochten. We gebruikten enkel natuurlijke materialen voor de bomen; alle andere elementen waren van plastic of draad. Het gras was gemaakt van een oud tapijt dat we bij een afvalcontainer vonden en groen verfden.

Nog één detail… De film bevat de ultieme boomhut van mijn dromen!

Rozec: Ja toch?! Zelfs als volwassene zou ik zo’n boomhut willen!

Vidmar: Je kon er zelfs in slapen!

Ik moet iets bekennen. Toen ik voor het eerst hoorde over Verhalen uit de magische tuin, dacht ik: wat een prachtig project! Wat jammer dat deze film nooit gemaakt zal worden, omdat de opzet van de coproductie zo ingewikkeld is.

Krasnohorsky: Samenwerken met vier landen was niet simpel, maar het was - eerlijk waar - mijn makkelijkste productie ooit! We spraken af om het budget en de werkdruk gelijk te verdelen, en de vier producenten vertrouwden elkaar. Het eerste wat we vroegen toen we de film klaar hadden, was: ‘Wanneer beginnen we aan ons volgende project?’