Chuskit: “Wij zijn de grondstof waaruit de maatschappij is gebouwd”

  • 27/01/2019
  • W Interview
  • W JEF festival

Chuskit heeft een heel simpele droom: ze wil naar school! Maar dat kan niet. Ze is verlamd en zit de hele dag thuis met haar opa. In haar dorp, hoog in het Himalaya, staan rotsige paden, een stromende rivier en roestige familietradities haar droom in de weg. Kan Chuskit de wereld toch naar haar hand zetten? Regisseur Priya Ramasubban trok de bergen in om een film te maken en kwam terug met veel verhalen.

De film begint met een kleurrijke mandala die later nog een rol krijgt in het verhaal.

Priya Ramasubban: Boeddhisten geloven in de cirkel van het leven. Alles wat je overkomt, goed of slecht, leidt tot verandering. Alles wat bestaat, wordt vroeg of laat vernietigd en maakt plaats voor een nieuw begin. Het duurt dagen om zo’n mandala te maken, en de mensen die hem gemaakt hebben, moeten hem zelf vernietigen. Want niets is voor altijd. Ik denk dat het publiek in z’n hart aanvoelt dat de film daarover gaat: verdwaal niet in je ellende, maar ga op zoek naar een nieuw begin. Chuskit vertelt een eenvoudig verhaal, maar met die mandala wou ik het publiek iets meegeven dat dit verhaal overstijgt.


Je draaide de film in Ladakh.

Ramasubban: Er zijn daar bergen van meer dan 5500 meter. De mensen leven er heel eenvoudig, dicht bij de natuur. Dat verandert stilaan nu er steeds meer toeristen komen naar deze prachtige plek. De bergbewoners hanteren nog een heel pure vorm van Boeddhisme: “Wat gebeurt, dat gebeurt. Accepteer de verandering en ga verder met je leven.” Daarom vertel ik het verhaal door de ogen van een kind dat haar grote droom nog durft najagen. Chuskit gaat een stap verder: zij gooit het oude niet overboord om op zoek te gaan naar het nieuwe, maar probeert de twee met elkaar te verzoenen. Dat vond ik heel belangrijk.

Wat maakt het leven in die bergdorpen zo bijzonder?

Ramasubban: Ik reisde de wereld rond voor National Geographic en overal zag ik mensen dezelfde westerse droom omhelzen. Ze dromen van een nieuwe auto of een smartphone. Die homogeniteit is zo armzalig, er valt veel meer schoonheid te ontdekken in de diversiteit van kleine subculturen. Ladakh heeft veel meer te bieden dan wondermooie natuur.  

Chuskits opa houdt vast aan de traditie.

Ramasubban: Er wordt gezegd: als een boom niet kan buigen in de wind, dan zal hij breken. Hoe koppiger we zijn, hoe sneller we breken. De jonge generatie toont respect voor de ouderen, maar opa moet accepteren dat zijn zoon en schoondochter ook inspraak krijgen. In Ladakh gaan ouders en kinderen meestal zacht en liefdevol met elkaar om. Chuskit is een uitzondering. De meeste kinderen zullen zich niet zo rebels gedragen, maar voor de film maakten we haar extra opstandig.


Hoe was het om een film te draaien op zo’n afgelegen plek?

Ramasubban: Moeilijk! In de winter zakte de temperatuur tot -15°C. En vanwege de grote hoogte kampten we met een zuurstofgebrek. De vorige keer toen ik in Ladakh werkte, was dat slecht afgelopen, dus nu deden we alles volgens het boekje. Toen de crew arriveerde, moesten ze twee dagen lang in bed blijven. Elk half uur klopte er iemand op de deur met een glas warm water (want dat bevat extra zuurstof) dat je moest leegdrinken, plassen, en dan weer in bed. De mensen werden er gek van, maar achteraf was iedereen kerngezond. Een hele filmploeg twee dagen in bed houden, betekent een hap uit je budget. Bovendien moesten we extra mensen inhuren om ons materiaal te dragen, want wij raakten meteen buiten adem. Maar al die inspanningen leverden iets op: in Ladakh is het bijna onmogelijk om een lelijke film te draaien. Het landschap is er gewoon te mooi.

Eigenlijk gaat Chuskit meer over frustratie dan over een meisje dat verlamd is.

Ramasubban: De grote vraag is niet of Chuskit weer zal kunnen gaan, maar of ze erbij hoort. Of het nu gaat om mensen met een handicap, etnische minderheden, mensen met een andere seksuele voorkeur, iedereen wil hetzelfde: aanvaard worden. “We zijn de grondstof waaruit de maatschappij is gebouwd. Bekijk ons niet als freaks.” Chuskits droom ligt aan scherven en toch blijft iedereen beweren: “Maak je geen zorgen, we houden van jou.” Met zoveel opgekropte frustratie is het geen wonder dat ze de woede voelt opborrelen. Chuskit zit meestal in het raam, de wereld slechts een stapje van haar vandaan, maar ze kan er niet bij.


En al die emoties brengt hoofdactrice Jigmet Dewa Lhamo over met weinig meer dan enkel haar ogen.

Ramasubban: Op basis van het script zeiden veel mensen dat ik nooit een actrice zou vinden die de rol aankon. Maar we hadden geluk. Er kwamen zo’n 30 kinderen naar de auditie en ik liet hen allemaal dezelfde scène spelen: je komt uitgehongerd aan van school en moeder brengt je iets te eten, maar het is niet wat je had gehoopt. Alle kinderen begonnen te roepen en te kibbelen, maar Jigmet keek naar haar moeder, duwde met haar elleboog de schaal opzij en draaide haar hoofd weg. Op dat moment zei ik: “We hoeven niet verder te zoeken. Zij wordt het.

Werd er van jou soms verwacht dat je jouw leven door grenzen liet afbakenen?

Ramasubban: Ik had geluk. Hoewel ik een impulsief persoon ben, zeiden mijn ouders me nooit wat te doen. Maar ik zie rond mij hoe mensen, vooral meisjes, in een rol geduwd worden. Ik ontdekte dat als mensen zich goed voelen bij hun wensen en dromen, ze vaak heel wat kunnen verwezenlijken.

Ontdek Chuskit op 9 maart op het JEF festival in Antwerpen en Brugge. Tickets en info vind je op JEFfestival.be.